Het ideale wintergerecht

Een romige consistentie van bijna zoete erwten, gecombineerd met de hartige smaak van spek en rookworst, afgewerkt met knapperige croutons: dampende erwtensoep is meer dan een hongerstiller, het is een volwaardige maaltijd. Erwtensoep heeft een lange geschiedenis. De soep is al bekend van oude Griekse beschavingen van rond 500 v.C., maar werd mogelijk al eeuwen daarvoor in het Midden- en Nabije Oosten bereid. In Noordwest- en Oost-Europa zijn dikke varianten populair.

Maar dé erwtensoepkampioenen wonen in Nederland. Al sinds de late middeleeuwen maken ze in Nederland de beste erwtensoep en het recept is sindsdien amper veranderd. Schaatsen en erwtensoep zijn een traditioneel en gezellig Nederlands winterduo: na een schaatspartij op natuurijs is een dampende kom snert de perfecte maaltijd om op krachten te komen. Tijdens de koudste maanden van het jaar vind je kraampjes langs het ijs waar schaatsers zich kunnen opwarmen met een hete kom 'snert'. Erwtensoep verbindt generaties en verwarmt harten. De soep is echter niet enkel in Nederland populair. In Duitsland vind je 'Erbsensuppe', in Zweden 'ärtsoppa' en ook in Engeland wordt 'pea soup' geserveerd op koude dagen.

De traditie wil dat erwtensoep niet gemaakt wordt met jonge (diepvries-)erwtjes of doperwtjes, maar met gedroogde spliterwten. Spliterwten geven het beste resultaat, omdat je ze helemaal kapot kunt koken, waardoor ze langzaam hun smaak afgeven aan de soep. Ze hebben ook geen velletje, waardoor je erwtensoep lekker romig wordt. Bovendien zijn spliterwten lang houdbaar – net als de andere ingrediënten trouwens – en zijn ze altijd verkrijgbaar. Handig om een lekkere maaltijdsoep op tafel te toveren zonder buiten te moeten komen!

Elk huishouden en elke regio heeft wel een eigen variant: zo wordt er soms pastinaak, knolraap of zelfs gerookte kip toegevoegd. Maar erwten, ui en bouillon zijn de basis voor elke erwtensoep. Of moeten we nu snert zeggen, zoals in Nederland? Hoewel beide namen hetzelfde gerecht aanduiden, wordt snert traditioneel gegeten nadat de soep een nacht heeft kunnen opstijven en dus extra dik is. Het basisrecept van snert is gelijk aan dat van erwtensoep, het verschil zit in de details: voor snert voeg je ook varkensvlees (ham), spek en botten toe. Deze soep laat je minimaal één dag staan, zodat de smaken er nog beter in trekken en de botten langzaam gelatine afgeven. Daardoor wordt de soep nog dikker (uiteraard verwijder je de botten voor het opdienen).

Snert wordt niet gemixt, erwtensoep (soms) wel. Snert heeft daardoor ook een unieke dikte: volgens de traditie hoort de soep zó dik te zijn dat een lepel erin rechtop blijft staan. Dit is een populaire test onder liefhebbers. Of je nu erwtensoep of snert maakt: deze maaltijdsoep smaakt vaak nóg beter op dag twee, omdat de smaken dan goed zijn ingetrokken en de soep wat dikker is geworden. Als je er de eerste dag aan kunt weerstaan tenminste…

Erwten spoelen…

Spoel de spliterwten voor je ze kookt. Spliterwten zijn gedroogde halve erwten en laten (vooral aan het platte oppervlak) gemakkelijk eiwitten los. Als je spliterwten ongewassen kookt, ontstaat er veel schuim op het kookvocht. Door ze eerst goed te spoelen in een zeef of vergiet, zal de hoeveelheid schuim minder zijn.

Of weken?

Erwtensoep is op zich al een dikke soep, dit komt door het zetmeel in de spliterwten. Tijdens het koken komt het zetmeel vrij, waardoor de soep begint te binden. Vaak wordt afgeraden om je erwten te weken of te wellen, maar dit kan geen kwaad. Door ze kort te weken in water, garen de erwten beter.

Tip: wil je een snelle erwtensoep? Laat de spliterwten dan de dag ervoor een nacht wellen in koud water. Zo reduceer je de kooktijd naar 1,5 uur.

Goed gekruid

Een pan erwtensoep valt of staat met de juiste combinatie van specerijen.

• Laurier en tijm geven de klassieke basis.
• Zwarte peper zorgt voor pit en warmte.
• Selderijblad versterkt de authentieke snertsmaak.
• Nootmuskaat rondt de soep subtiel af.
• Kruidnagel geeft een lekker winters smaakje. Overdrijf er wel niet mee, want het kan overheersend zijn. Twee kruidnagels is genoeg.

Het perfecte duo

Heb je na een stevig bord erwtensoep nog een 'gaatje' voor een dessert? Het eten van pannenkoeken na erwtensoep is een gewoonte die in Scandinavische landen wijdverbreid is. In Zweden is dit een traditioneel donderdagmenu, dat wordt aangeduid als 'Ärtsoppa och Pannkakor'.

4 toptips

1. Bij erwtensoep hoort rookworst. Rookworst of Gelderse rookworst is een traditioneel Nederlands product, waarbij een mengsel van gemalen vlees, specerijen en zout in een omhulsel wordt gestopt. Deze worst wordt dan gerookt om 'm te conserveren. De meeste soorten rookworst zijn gewoon te koop in de supermarkt. Ze worden vacuüm verpakt en bewaren lang, waardoor het handig is om ze in huis te hebben.
2. Het is belangrijk om een goede, het liefst gietijzeren kookpot te gebruiken. Een dikke bodem is ook een enorme plus. De soep moet immers minstens 2 uur koken.
3. Vergeet niet om regelmatig te roeren. Lijkt de soep droog te koken? Voeg dan af en toe een scheutje water toe.
4. Je moet de soep tijdens het koken regelmatig afschuimen met een schuimspaan. Het schuim en de onzuiverheden die tijdens het koken ontstaan, kunnen een bittere of zure smaak aan de soep geven. Afschuimen zorgt ervoor dat deze deeltjes niet terug in de soep zakken, waardoor de soep er niet alleen mooier uitziet, maar ook beter smaakt.

Nog een restje?

Laat de soep goed afkoelen, schep ze in een kom en sluit die af. Je kunt je erwtensoep dan drie tot vijf dagen bewaren in de koelkast. Invriezen kan natuurlijk ook.

De soepkampioen

In Nederland wordt elk jaar een Wereldkampioenschap Snertkoken gehouden, georganiseerd door de Stichting Oud Hollandse Gerechten Groningen. De winnaar krijgt de Zilveren Snertslaif (Gronings woord voor soep-opscheplepel). Snertkoken werd in 2018 op de Nederlandse inventarisatielijst voor immaterieel erfgoed gezet.

Ook lekker

Liever geen vlees

Vervang het spek en de rookworst door blokjes gerookte tofu of voeg bij het serveren stukjes gerookte forel toe.

Traditioneel

Geef er in plaats van croutons getoast roggebrood met oude kaas bij om de échte middeleeuwse erwtensoep te proeven.

Luxueus

Maak er een echt feestgerecht van met stukjes krokant gebakken chorizo, chorizo-olie en fijngehakte verse muntblaadjes.

Extra snel

Gebruik diepvrieserwten in plaats van spliterwten. Ze geven je soep een felgroene frisse kleur en zijn al na 20 minuten gaar. Je hoeft deze erwten niet te weken, zelfs niet te ontdooien. Voeg ook een stukje citroenschil toe. Deze lichtere versie is lekker met fijngehakte verse muntblaadjes.

De lekkerste recepten voor erwtensoep

Erwtensoep met pittige toets

Snelle erwtensoep

Erwtensoep met spekjes

Erwtensoep met krokant spek

Erwtensoep met croutons

Erwtensoep met rookworst, spek en kruidencroutons

Volg ons op Facebook, Instagram, Pinterest, YouTube en schrijf je in op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van alle nieuwtjes!

Lees ook …

De testkeuken: pompoensoep

Erwtensoep: zo maak je deze klassieker